بنياد مسيحي ايرانيان
new

آیین سوگواری در عهد عتیق در کتاب مقدس

انسان به طور طبیعی در برخی مواقع مانند مرگ دوستان و بستگان نزدیک، یا رهبران دینی و ملی و مصیبت فردی یا اجتماعی غمگین شده و به سوگ می‏نشیند. یکی از مهمترین این موارد غم و اندوه دینی است که حالت تأثر روانی آن با اندوه شخصی از نظر محتوی و انگیزه تفاوت دارد. در ادیان این حالت نهادینه شده و در قالب یک مراسم دینی خود را می‏نمایاند. در دین یهود به مناسبت‏هایی از قبیل رحلت حضرت موسی و دیگر انبیا، مصائب بنی‏اسرائیل، تخریب بیت‏المقدس و قتل و کشتار یهودیان سوگواری و عزاداری برگزار می‏گردد. برخی از آنها ریشه در کتاب مقدس دارد. عهد عتیق به موارد متعددی از سوگ و عزا اشاره می‏نماید و به خصوص صحیفه مراثی ارمیاء نبی که حاوی نمونه ‏هایی از این حالت است.
جامه دریدن: گاه به معنای گریز از عواطف و احساسات غیرقابل وصف یا به عنوان جایگزین نمادین آسیب و نقص عضو است.

پلاس پوشی: تقریباً پلاس پوشی در ماتم به اندازه جامه دریدن رایج بوده است (دوم سموئیل ۳:۳۱ مزامیر ۱۲: ۳۰ مراثی ۱۰: ۲)

حزقیال پیشگویی می‏کند که ماتم شهر صور با درآوردن لباس‏های قلابدوزی شده و پوشیدن لباس‏های خاص عزا خواهد بود: رخت قلابدوزی خویش را بکنند و به ترس‏ها ملبس شوند (حزقیال ۱۶: ۲۶ و ۲۷: ۷). یوآب زنی دانشمند از تِقوعَ آورد و از او خواست خود را مثل ماتم‏کننده ظاهر سازد و لباس تعزیت پوشد تا نزد داود بفرستد (دوم سموئیل ۲: ۱۴) که بی‏شباهت به لباس بیوگی که تامار بیوه عِر لق – پسر یهودا – پوشید، نیست (پیدایش ۱۹-۱۴: ۳۸). میکاه نبی برهنه شدن عزادار را غیرعادی نمی‏داند. برهنه و عریان خواهم رفت و مثل شغال‏ها ماتم خواهم گرفت (میکاه نبی ۸: ۱)

خاکریزی بر سر: یکی از انواع آداب عزا که در یهودیت اخیر نیز باقی مانده است. خاک بر سر ریختن است. یوشع و مشایخ اسرائیل بر زمین افتادند و خاک به سر خود پاشیدند. (یوشع ۶: ۷ / دوم سموئیل ۱۹: ۱۳ / ارمیاء ۳۴: ۲۵ و ۲۶: ۶ / حزقیال ۳۰: ۲۷ مراثی ۱۰: ۲)

خود نیاراستن: اجتناب از پوشیدن زیورآلات، چون قوم این سخنان بد را شنیدند ماتم گرفتند و هیچکس زیور خود را بر خود ننهاد.

پرهیز از روغن‏مالی و تدهین و شستشو: داود پس از فوت پسرش برخاسته خود را شستشو داد، تدهین کرد. ( دوم سموئیل ۲۰: ۱۲)

روزه گرفتن : (دوم سموئیل ۲۵: ۳ / استر ۳: ۴ عزرا ۶: ۱۰ / نحمیا ۴: ۱)

سینه زدن : اشعیاء، عزادار را با وصف سینه‏زنی توصیف می‏نماید: برای مزرعه‏ه ای دلپسند و موهای بارور، سینه خواهند زد. (اشعیاء ۱۲: ۳۲)

کلمه معادل سینه ‏زدن در عبری سافَد Safad ספד که تعدیل به یک اصطلاح عام برای سوگواری و عزاداری הספד شده است. ابراهیم آمد تا برای ساره ماتم و گریه کند. (پیدایش ۳: ۲۲). که حس ماتم و گریه به خود می‏گیرد: آن نبی به شهر آمد تا ماتم گیرد و او را دفن نماید (اول پادشاهان ۳۰: ۱۳/ میکاه ۸: ۱)

قطع مو و ریش : ظاهرا یهودیان به مناسبت مرگ ناداب و ابیهو – پسران هارون – به نشانه عزا و سوگ موهای سر خود را بلند و پریشان می‏کردند. البته کاهنان (از میان لاویان) مثل هارون مجاز به چنین کاری نبودند.

موسی، هارون و پسرانش اِلعازار و ایتامار را گفت موهای سر خود را بلند نکنید و گریبان خود را چاک نزنید. مبادا بمیرید. اما خاندان بنی‏اسرائیل ماتم خواهند کرد. (لاویان ۷ و ۶: ۱۰)

در یهودیت متأخر و جدید برای عزادار واجب و ضروری است که موهایش را بلند کند. در آن روز خداوند خالق به گریستن و ماتم کردن و کندن مو و پوشیدن پلاس خواهد خواند. (اشعیاء ۱۲: ۲۲)

سرتراشیدن (کندن موی سر): انبیاء تراشیدن سر را به عنوان یک مراسم و سنت عزاداری معرفی کرده‏اند. (اشعیاء ۱۲: ۲۲ / ارمیاء ۶: ۱۶ / حزقیال ۱۸: ۷ / عاموس ۱۰: ۸)

در همین جهت ایوب هنگام شنیدن مرگ فرزندانش موهای سرش را می‏تراشد: باد شدیدی وزیده جوانان مردند. آن گاه ایوب برخاسته جامه خود را درید و سر خود را تراشید و به زمین افتاده و سجده کرد. (ایوب ۲۱: ۱)

حتی زن غیریهودی که در جنگ اسیر شده است می‏باید تراشیدن سر را به عنوان یک رسم عزاداری رعایت کند. در میان اسیران زن خوب صورتی دیده عاشق او بشوی و بخواهی او را به زنی خود بگیری پس او را به خانه خود ببرد و سر خود را بتراشد و ناخن خود بگیرد و برای والدین خود یک ماه ماتم گیرد. (تثنیه ۱۳: ۱۲)

عمامه ‏برداری: بنابه توصیه حزقیال نبی برای ابراز تأسف و اندوه برداشتن عمامه از سر مرسوم بوده ا ست. ای پسر انسان ماتم و گریه نکن و اشک از چشمت جاری نشود ماتم مگیر بلکه عمامه بر سرت بپیچ و کفش به پایت بکن و شارب را نپوشان و طعام مردم را نخور.

سرپوشی: پوشاندن سر نیز یکی از آداب و مراسم عزاداری شناخته شده است (حزقیال ۱۷: ۲۴) داود چون به فراز کوه زیتون می‏رفت گریه می‏کرد و با سر پوشیده و پای برهنه می‏رفت. (دوم سموئیل ۳۰: ۱۱۵) (ارمیاء نبی ۴ و

۳: ۱۴ / استر ۱۲: ۶ و ۸: ۷)

لغت‏ شناسان برای معادل عبری پوشش دو ریشه ذکر کرده ‏اند: اولا از ریشه خافا به معنای پوشش و ثانیاً از ریشه مشابه عربی حافی به معنای پابرهنه که آن هم هم ‏ریشه با کلمه عبری یاحِف ‎Yahef به معنای پابرهنه است.

ریشه دوم گواهی حزقیال و اشعیا را در سفر تثنیه اثبات و تأیید می‏نماید.

در کنار تراشیدن سر و ریش، انبیاء رسم قطع و جرح گوشت دست و دیگر جاها را نهی کرده‏اند.

کسی برایشان ماتم نخواهد گرفت و خویشتن را مجروح نخواهد ساخت و موی خود را نخواهند تراشید (ارمیاء ۷: ۱۶). هشتاد نفر با ریش تراشیده وگریبان دریده و بدن خراشیده هدایا و بخور آوردند (ارمیاء۶: ۴۱). به نظر می‏رسد آنها از تحریم و نهی چنین مراسم و آداب و رسومی غافل و بی‏اطلاع بودند. برای کاهنان یعنی پسران هارون، ایراد جرح و زخم در گوشت، تراشیدن سر و ریش از تمام انواع ماتم و عزا تحریم شده است به استثناء این که در مورد مرگ در، مادر، پسر، دختر، برادر یا خواهر مجرد کاهن باشد.

سر خود را بی مو نسازید و گوشه‏های ریش خود را نتراشید و بدن خود را مجروح ننمایند. (لاویان ۶: ۲۱)

سفر لاویان تراشیدن و کندن مو، خالکوبی و زخمی و مجروح کردن را به عنوان یک رسم عزاداری برای همه بنی‏اسرائیل تحریم می‏‎کند.

سر و ریش خود را نتراشید بدن خود را برای مرده مجروح نسازید. (لاویان ۲۸: ۱۹)

سفر تثنیه، مجروح کردن بدن و تراشیدن سر را به عنوان یک رسم عزاداری برای تمام بنی‏اسرائیل تحریم می‏کند. شما پسران یهوه خدای خود هستید پس برای مردگان، خویشتن را مجروح ننماید و مابین چشمان خود را متراشید (تثنیه ۱: ۱۴)

سفر لاویان انگیزه تحریم‎‏ها را میل به اجتناب از پلیدی و نجاست در رسوم دینی معرفی می‏کند. (لاو: ۱۹)

در حالی که سفر تثنیه انگیزه تحریم را تلاش برای نیل به قداست می‏داند.

زیرا تو برای یهوه خدایت قوم مقدس هستی و خداوند ترا برای خود برگزیده است. (تثنیه ۳: ۱۴)

پوشاندن لب: میکاه و حزقیال نبی پوشش لب (بالایی) را به عنوان شیوه ابراز و بیان ماتم و اندوه ذکر کرده‏اند. برای مرده ماتم نگیر بلکه عمامه بر سرت بپیچ و کفش به پایت بکن و شاربهایت را نپوشان و طعام مردم را نخور. (حزقیال ۱۸: ۲۴)

جمیع ایشان لب‏های خود را خواهند پوشانید. (میکاه ۸: ۳)

سفر لاویان همین رسم را همراه کشف و پریشان کردن مو و جامه دریدن برای مبروصان توصیه می‏کند اما مبروص گریبان او چاک شده و موی سر او گشاده و شاربهای او پوشیده شود. (لاویان ۴۶: ۱۳)

در کتاب مقدس وضعیت مطلوب و آرمانی عزادار و ماتم‏زده حالت نشستن است. (حزقیال ۱۶: ۲۶) پادشاه نینوا ردای خود را درآورد پلاس پوشیده بر خاکستر نشست (یونس ۷: ۳) (ایوب ۱۳: ۲) یا حالت خوابیده بر روی زمین در یهودیت متأخر متداول گردید. (دوم سموئیل ۳۱:۱۳ / مراثی ۲۱: ۲)

دست بر سر: دست گذاردن بر سر بنا بر کتاب سموئیل و ارمیاه نبی: تامار خاکستر بر سر خود ریخته و جامه رنگارنگ را که در برش بود دریده و دست خود را بر سرت گذارده روانه شد. (دوم سموئیل ۲۰: ۱۳) از این نیز دست‏های خود را بر سرت نهاده. (۳ ۷:۲)

آن چنان که در یهودیت متأخر توجه شده، عهد عتیق میان عزا و ماتم قبل از خاکسپاری و بعد از دفن تمایزی قائل نیست.

ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. پذیرفتن ادامه

Translate »